12-18 günlük işçi arıların, 3-6. karın halkalarındaki mum salgı bezleri tarafından salgılanan ve kovanda peteklerin yapılmasında kullanılan yağlı bir maddedir. Açık kahverengi, turuncu, krem veya sarımtırak renklerde, sıcaktan yumuşayan çok değerli bir arı ürünüdür. Endüstride, eczacılıkta, kozmetik ve ilaç sanayisinde, mobilyacılıkta, heykel yapımında ve boya üretimleri gibi bir çok alanda kullanılmaktadır.
Balmumu Özellikleri
Bal mumu suda erimez, eter, kloroform ve yağlarda tamamen erir. 15 derece’de parmaklar arasında sıkıldığı zaman kırılır, ufalanır. 45-48 derece’de ise yumuşar ve kolayca şekil verebilen bir yapıya dönüşür.
İşçi arılar, karınlarındaki, mum aylarından süzülen beyaz bal mumu pulcukları çiğneyerek petek gözlerinin yapımını gerçekleştirirler. Kovan içerisindeki sıcaklık artarsa, kabartılmış petekler, üzerindeki arıların ağırlığını çekecek sağlamlıkta kalır. Ancak daha yüksek sıcaklıklarda yumuşama nedeniyle petekler deforme olmaya başlar ve çatıdan ayrılarak kopar.
Bal mumu erime noktası 63 derecedir. Bal mumu, kaynar su içinde eritilmelidir. Bal mumu doğrudan ateşe tutulur ise esmerleşir ve pazar değerini kaybeder.
Balmumu Bileşimi
Balmumunun bileşimi hakkında bilgiler çok çelişkilidir. Genellikle esterler, yağ asitleri, hidrokarbonlar ve serbest alkollerden oluşmaktadır. Balmumunun son yıllarda, gaz ve sıvı kromotografisi ve GLC gibi modern yöntemlerle bileşenlerinin neler olduğu saptanmaya çalışılmıştır.
Balmumunun üzerinde, su ve soğuk alkolün hiçbir etkisi yoktur. Sıcak alkol ise sadece balmumu içindeki serotik asidi eritmektedir. Terebentin içerisinde balmumu tamamen erimekte ve sıvı hale gelmektedir.
